Lang nghề đan cần xé Hậu Giang
5/7/2016, 15:49 (GMT+7)

Chợ nổi Ngã Bảy là một chợ nổi rất nổi tiếng của tỉnh Hậu Giang. Có một thời, Chợ nổi Ngã Bảy đã vang danh khắp vùng và lan rộng ra khu vực lẫn quốc tế nói chung. Một khu chợ mà trên sông khá quy mô, có lúc cao điểm trên 3.000 ghe thuyền neo đậu, chèo bán, máy chạy in ỏi cả bảy nhánh sông. Một khu chợ sầm uất trù phú nhất ở Đồng bằng sông cửu Long. Bên cạnh chợ nổi ấy, còn có một khu dân cư - làng nghề truyền thống đã hình thành và tồn tại khá lâu đời với cái tên Xóm Cần Xé (làng đan cần xé).

Nằm dọc kinh xáng Cái Côn – Phụng Hiệp suốt 2 km xóm đan cần xé, mọi người sẽ vừa ngạc nhiên vừa vừa thích thú bởi lúc nào cũng nhộn nhịp với hàng trăm thợ đang lao động miệt mài cần mẫn chẻ tre, trúc, vót nan, đan cần xé sẳn sàng cung ứng cho thị trường khắp đó, đây.

Cần xé là một vật dụng để chứa đựng sản phẩm trái cây hàng hóa, nông sản đôi khi làm chức năng đo lường. Cần xé đã có mặt từ rất xa xưa trên vùng đất Nam Bộ Hậu Giang. Theo một số tư liệu, cần xé có nguồn gốc từ cái “sọt tre” ở Miền Bắc và cái “gùi” của đồng bào dân tộc miền núi. Từ đời nhà Trần cách đây gần ngàn năm đã có nghề đan sọt (tiền thân của nghề đan cần xé). Khi nhà Nguyễn  nam tiến, với chủ trương khai hoang lập ấp – nông nghiệp ở đây phát triển nhanh chóng, đòi hỏi nhiều công cụ lao động. Trước yêu cầu đó sự xuất hiện của cái cần xé là hết sức cần thiết: làm ruộng phải có cần xé để đựng đất, đựng phân; làm vườn phải có cần xé đựng trái cây thu hoạch; tát mương tát đìa phải có cần xé đựng cá tôm…

Từ lâu, người sản xuất, mua bán thường phân loại cần xé: Cần xé lớn, Cần xé vừa, Cần xé nhỏ. Đặc biệt, còn có một số cần xé chuyên dùng như: sức chứa 1 táo, bằng 10kg, cần xé lùn dùng để đựng vật dụng trưng bày các sản phẩm…

Ở Hậu Giang, từ xưa theo tập quán sinh hoạt. Cạnh mỗi nhà đều trồng vài bụi trúc, bờ tre là nguyên liệu dùng để đan cần xé. Hội đủ các điều kiện làm ra sản phẩm thủ công bằng tre trúc, Vùng đất nam bộ - Hậu Giang phát triển làng nghề đan đát và nhất là nghề đan cần xé. Từ đó hình thành nên địa danh “xóm cần xé”

Năm tháng trôi qua, đã hơn nữa thế kỷ, người dân xóm cần xé Ngã Bảy, vẫn miệt mài với nghề để nuôi sống người thợ. Tuy nhiên, trước xu thế hiện đại hóa nghề đan cần xé dần rơi vào tình trạng khó khăn về đầu ra, về nguyên liệu; số lượng người làm nghề giãm dần.

Cùng với chợ nổi, xóm cần xé Ngã Bảy đã cũng có những đóng góp nhất định vào sự nghiệp phát triển vùng đất Hậu Giang, cũng như ổn định đời sống dân cư. Đặc biệt với kỹ thuật đan tinh xảo nghề đan cần xé đã trở thành một giá trị văn hóa nghề nghiệp thủ công quý báu. Trước mắt và lâu dài hy vọng sẽ có những “lối ra” thiết thực cho lang nghề này, nhất là các biện pháp giữ gìn và phát huy…

Ng. Hân

Các tin khác