HỒ CHÍ MINH VÀ ĐẠO ĐỨC THỜI ĐẠI MỚI

Trong di sản tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, bao giờ Người cũng phân định rơ ràng tính phải và trái, đúng và sai, thiện và ác, xây và chống… Điều đó khiến mỗi người Việt Nam chúng ta đều nhận thấy và t́m thấy những vấn đề đạo đức rất gần gũi với ḿnh, để hướng tới cái chân, thiện, mỹ trong cuộc sống. Và di sản của Người cho đến ngày hôm nay đă trở thành những chuẩn mực chung của đạo đức thời đại mới.

Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đă trở thành chuẩn mực chung cho đạo đức thời đại mới

 

Trung với nước, Hiếu với dân

 

Tháng 5/1945, Bác từ Pác Bó về Tân trào (Tuyên Quang) để cùng Trung ương Đảng lănh đạo nhân dân chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền.

Ở Tân Trào, các đồng chí địa phương đă làm cho Bác một căn nhà lá khá xinh xắn. Đó vừa là nhà nghỉ, vừa là nơi để Bác làm việc. Đồng chí Vơ Nguyên Giáp lúc ấy được sống và làm việc gần bên Bác. Lần nào đồng chí đến cũng thấy Bác đang cặm cụi với công việc. Mọi giấy tờ, chỉ thị Bác đều ghi chép và đánh máy rơ ràng.

Cao trào kháng Nhật cứu nước lúc bấy giờ đang sôi sục từ Bắc chí Nam. Toàn thể nhân dân hướng về Việt Minh, khí thế Cách mạng hừng hực khắp nơi. Trung ương đă quyết định tích cực chuẩn bị cho cuộc họp toàn quốc của Đảng và quốc dân đại hội đại biểu ở Tân Trào. Nắm vững thời cơ Cách mạng, Bác quyết định thời gian họp vào tháng 7/1945. Đúng thời gian đó, Bác bị mệt và sốt mấy hôm liền, thậm chí c̣n sốt cao và mê sảng. Nhưng khi vừa tỉnh, Bác đă vội vă bàn bạc công việc và lắng nghe t́nh h́nh. Bác nhắc cán bộ phải khẩn trương chuẩn bị tổng khởi nghĩa. Bác nói: “Lúc này, thời cơ thuận lợi đă tới, dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy của dăy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập".

Ư chí và quyết tâm của bác đă trở thành ư chí và quyết tâm của toàn đảng, toàn dân ta, trở thành nguồn sức mạnh to lớn, có ư nghĩa quyết định đưa đến thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 lịch sử.

 

Yêu thương con người

 

Với Bác, t́nh yêu thương con người là một trong những phẩm chất cao đẹp nhất. Trong di chúc, Người căn dặn Đảng phải có t́nh đồng chí yêu thương lẫn nhau. Đây là t́nh thương yêu dựa trên nguyên tắc tự phê b́nh và phê b́nh một cách nghiêm túc, chân thành giữa những con người có cùng ư tưởng. Với người lao động, Bác luôn động viên tinh thần họ với những việc làm cụ thể; với thiếu niên nhi đồng, Bác giành trọn niềm tin yêu đúng như câu nói “Trẻ em hôm nay là thế giới của ngày mai”.

Một câu chuyện cảm động về t́nh thương yêu Bác giành cho người lao động đến hôm nay vẫn c̣n nguyên giá trị và là điều đáng để tất cả chúng ta phải suy ngẫm. Đó là câu chuyện về cây xanh muôn đời trong khu di tích Hồ Chủ tịch.

Vào một đêm mùa Đông, Bác thức giấc khi nghe tiếng chổi tre quét lá bên đường của người lao công. Bác biết mùa này lá rụng nhiều, người lao công sẽ rất vất vả. Vậy nên một lần sang Trung Quốc công tác, Bác thấy một loại cây xanh tốt cả mùa đông mà lá không rụng. Bác nghĩ phải nhân giống loại cây này ở Việt Nam, như vậy các cô chú lao công mới đỡ vất vả quét lá rụng hàng ngày. Bác đă mang về 1 cây và trồng ngay trong khu nhà sàn và tự tay chăm sóc. Bác đặt tên cây đó là cây xanh muôn đời. Đến hôm nay cây xanh muôn đời đó vẫn xanh tốt quanh năm như t́nh yêu của Bác với những người lao công quét rác. Một việc làm tuy nhỏ nhưng mang ư nghĩa lớn lao về t́nh thương yêu người lao động của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.

 

Cần, kiệm, liêm, chính

 

Từ “Đường Kách mệnh”, cuốn sách đầu tiên đào tạo, bồi dưỡng những người cách mạng trẻ tuổi, đến “Di chúc”, văn bản cuối cùng trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đều nhắc đến cần kiệm liêm chính, chí công vô tư.

Mỗi chữ cần, kiệm, liêm, chính, chí, công, vô, tư đều được Bác Hồ giải thích rất rơ, rất cụ thể, rất dễ hiểu. Riêng về chí công vô tư, Người nói: “Đem ḷng chí công vô tư mà đối với người, với việc. Khi làm bất cứ việc ǵ cũng đừng nghĩ đến ḿnh trước, khi hưởng thụ th́ ḿnh nên đi sau”… Theo Bác, chí công vô tư về thực chất là nối tiếp và có quan hệ mật thiết với cần, kiệm, liêm, chính. Cần, kiệm, liêm, chính sẽ dẫn đến chí công vô tư, ngược lại, đă chí công, vô tư, một ḷng v́ nước, v́ dân, v́ Đảng th́ nhất định sẽ thực hiện được cần, kiệm, liêm, chính “và có được nhiều tính tốt khác”. Tính tốt ấy gồm có năm điều: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm.

Có được phẩm chất cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, con người sẽ thực sự vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách. Nhưng nói dễ, làm khó. Để có được phẩm chất này, trước hết mỗi người phải tự vượt qua chủ nghĩa cá nhân, nhất là những lợi ích do chức, quyền, danh, lợi đem lại vốn rất hấp dẫn và diễn ra hằng ngày.

Câu chuyện về một lá thư đặc biệt của Bác gửi cho đồng chí trợ lư Cục lănh sự Liên Bang Xô Viết là bài học Người dạy mỗi chúng ta về cần kiệm liêm chính, chí công vô tư. Người viết: "Khi tôi đi công tác, các đồng chí có đưa cho tôi 100 Rúp để tiêu vặt và đưa cho đồng chí thư kí Vũ Kỳ của tôi 60 Rúp. Tổng cộng là 160 Rúp. Nhưng do không có dịp sử dụng đến nên hôm nay, tôi nhờ đại diện Đại sứ quán của chúng tôi gửi lại các đồng chí số tiền trên. Mong các đồng chí nhận lại. Số tiền đó tuy không nhiều nhưng c̣n có nhiều người khác cần sử dụng hơn tôi…”.

Ở Hồ Chí Minh, đạo đức đă đạt tới một sự thống nhất chặt chẽ giữa nói và làm, giữa đời công và đời tư, giữa đạo đức cách mạng và đạo đức đời thường. Do đó, Người đă trở thành "tinh hoa và khí phách, lương tâm và vinh dự", thành biểu tượng của đạo đức và văn minh, không phải chỉ của Đảng ta, dân tộc ta, mà c̣n là biểu tượng của đạo đức, văn minh nhân loại. Đúng như bạn bè quốc tế đă đánh giá: "Giữa lúc vàng thau lẫn lộn, đồng chí Hồ Chí Minh trở thành trung tâm và tượng trưng cho cuộc xung đột lớn lao đang diễn ra giữa cái cũ và cái mới, giữa chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa xă hội. Sở dĩ bản anh hùng ca Việt Nam thu hút được ḷng yêu mến của hàng trăm triệu người trên thế giới, chính là v́ nó được tiêu biểu bởi nhân vật phi thường đó". Bấy nhiêu đức tính cao cả chung đúc lại trong một con người đă làm cho tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trở nên siêu việt, vô song, "khó ai có thể vượt hơn. Nhưng với sự kết hợp những đức tính đó, Người c̣n là tấm gương mà nhiều người khác có thể noi theo".

 

Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đă làm trong sáng thêm lương tâm của dân tộc và của loài người.

 

                                                                             Ngô Ngọc Huy